Hình ảnh làng hương Quảng Phú Cầu (Hà Nội) dịp Tết Kỷ Hợi lên báo AFP (Pháp)

Ngày đăng: 14:10 11/01/2019

TTV Online - Hãng thông tấn AFP (Pháp) mới đây đã đăng bài viết phản ánh không khí nhộn nhịp tại làng làm tăm hương ở ngoại ô Hà Nội trước thềm Tết Kỷ Hợi.

Trong bài viết của AFP, ngôi làng Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hòa đang bước vào thời điểm hối hả nhất năm. Nơi đây đã có truyền thống sản xuất tăm hương hơn một thế kỷ và là niềm tự hào của người dân địa phương. Quang cảnh tại làng Quảng Phú Cầu trong ngày 3-1 là mọi người luôn tay cho tre vào máy chẻ, nhúng tăm hương vào thuốc nhuộm hồng rồi phơi thành phẩm đầy màu sắc trên đường làng.

Tiếp đó, những người phụ nữ trong làng phủ lên tăm hương hỗn hợp mùi thơm và phơi khô chúng một lần nữa. Ngồi giữa những bó tăm hương màu hồng sáng nổi bật được phơi khô trong nắng chiều, bà Đặng Thị Hoa chia sẻ với phóng viên AFP: “Làm tăm hương là công việc truyền thống và tâm linh”.

Gia đình bà Hoa đã sản xuất tăm hương từ cách đây hơn 100 năm và đến nay mẹ của bà vẫn tự tay cùng con cháu sản xuất sản phẩm này. Chỉ trong một tháng trước Tết Nguyên đán, bà Hoa có thể thu về 430 USD (tương đương 9,8 triệu đồng) nhờ bán tăm hương. Nghề sản xuất tăm hương tại làng Quảng Phú Cầu còn đem lại nguồn thu nhập cao hơn cho người lao động địa phương so với việc đến nhà máy làm việc.

Làng nghề truyền thống tăm hương Quảng Phú Cầu nằm ven quốc lộ 21B, cách trung tâm Hà Nội chừng 35km. Trên các nẻo đường ở các thôn Cầu Bầu, Phú Lương Thượng, Đạo Tú… đâu đâu cũng đỏ rực một màu của chân hương đang phơi nắng và hình ảnh những người dân đang hăng say làm việc. Các cụ già thì ngồi bổ vầu, thanh niên nhanh nhẹn, tháo vát hơn thì học đứng máy, học lái xe để vận chuyển nguyên liệu, thành phẩm... Nghề làm tăm hương đã gắn bó với cuộc sống của người dân nơi đây.

Các cụ cao niên trong làng kể lại, nghề làm hương và tăm hương ở xã Quảng Phú Cầu đã có khoảng 100 năm. Ban đầu nghề này chỉ tập trung ở thôn Phú Lương Thượng, nhưng vài năm trở lại đây nghề đã được mở rộng ra 5 thôn còn lại của xã gồm: Xà Cầu, Quảng Nguyên, Phú Lương Hạ, Cầu Bầu và Đạo Tú. Xuất phát chỉ là nghề phụ, làm khi nông nhàn nhưng do nhu cầu, sản phẩm được ưa chuộng, nghề này phát triển mạnh, trở thành nghề chính, thu hút 70% số hộ dân tham gia, đem lại nguồn thu nhập chính cho gần 3.000 hộ.

Nghề làm tăm hương cho thu nhập tốt (lương trả theo ngày khoán sản phẩm), không quá vất vả, lại có thể tranh thủ làm bất cứ khi nào, nên được người dân nơi đây rất quan tâm. Những người thợ làm tăm hương ở xã Quảng Phú Cầu luôn tâm niệm, hương liên quan đến thế giới tâm linh nên các công đoạn làm hương không được cẩu thả. Nguyên liệu để làm tăm là vầu, tre, nứa. Mỗi ngày, xã Quảng Phú Cầu tiêu thụ khoảng 200 tấn vầu từ Lạng Sơn, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Thanh Hóa… chuyển về. Đầu tiên, vầu được pha thanh, sấy (phơi) khô rồi được đưa vào hệ thống máy chẻ tự động để cho ra những chiếc tăm hương tròn đều tăm tắp. Tiếp theo, chúng được đem đi phân lớp, những que tăm chất lượng thì được mang đi nhuộm chân hương rồi phơi khô, còn những que chất lượng kém hơn thì sẽ dùng để tái chế. 

Sản phẩm tăm tại Quảng Phú Cầu được phân thành hai loại: Tăm hương xuất khẩu và tăm hương nội địa. Với tăm hương xuất khẩu, nguyên liệu nhất thiết phải là cây vầu, vì dễ cháy nhưng lại đọng tàn, không bị gãy. Loại tăm hương này phải được chẻ bằng máy thì thân tăm mới đảm bảo độ đều, tròn, bóng. Tăm hương nội địa thường sử dụng bằng nứa, làm thủ công chẻ bằng tay, loại tăm này không nhất thiết phải tròn, có thể chẻ vuông, trước khi chẻ phải ngâm nứa hai tháng để tránh bị mọt.

Sản phẩm được bán buôn cho tiểu thương các tỉnh, thành để se hương thành phẩm, phân phối tại các thị trường trong, ngoài nước. Hiện tại, xã Quảng Phú Cầu cũng có vài hộ se hương. Tuy nhiên, đây là công đoạn khá phức tạp nên người dân chủ yếu tập trung sản xuất sản phẩm thô, rồi cung cấp cho tiểu thương.

Tăm hương Quảng Phú Cầu đã có mặt khắp các tỉnh, thành trong nước, và bán ra nước ngoài, như: Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia…Trải qua bao thăng trầm, nghề tăm hương đã giúp cuộc sống người dân nơi đây cải thiện đáng kể, nhà cửa được xây khang trang, hệ thống đường giao thông được nâng cấp phục vụ nhu cầu đi lại, làm ăn của người dân, góp phần làm giảm bớt những tệ nạn xã hội ở vùng quê này. 

Bên cạnh những thuận lợi, xã Quảng Phú Cầu đang vấp phải rất nhiều thách thức trong việc đưa nghề tăm hương phát triển thành một thương hiệu bền vững. Tăm hương của xã đa phần mới chỉ là sản phẩm thô, phải đưa vào Nam tiếp tục xử lý, sau đó mới xuất ngoại được. Đi cùng với sự phát triển kinh tế là vấn đề ô nhiễm môi trường. Công đoạn ngâm tre, nứa của người dân trong xã đã và đang làm nguồn nước ở ao, ngòi và sông Nhuệ ô nhiễm nặng. Ngoài ra, người dân còn phải đối mặt với khói bụi do các xưởng làm tăm thải ra môi trường. Việc phơi tăm thủ công tràn ra đường cũng gây ách tắc giao thông... 

Vì vậy, thời gian tới, rất mong thành phố quan tâm, hỗ trợ vốn, kỹ thuật sản xuất, kênh tiêu thụ để đầu tư xây dựng thí điểm những cơ sở sản xuất hương; đưa nghề này trở thành mô hình kinh tế có giá trị cao của địa phương.

Minh Nhật

Thông báo