Tứ trấn thành Thăng Long, Hà Nội

Ngày đăng: 16:07 08/01/2019

TTV Online - Đền Bạch Mã trấn cửa Đông, đền Thủ Lệ trấn cửa Tây, đình Kim Liên trấn cửa Nam và đền Quán Thánh trấn cửa Bắc . Từ ngàn năm xưa theo quan niệm dân gian, Tứ trấn thành Thăng Long nơi tôn thờ thánh, thần linh che trở và bảo vệ thành Thăng Long, để thành trường tồn muôn đời…

Đền Bạch Mã thờ Thành Hoàng Thăng Long

Khách du lịch quốc tế thăm đền Bạch Mã, Hà Nội

Đền Bạch Mã thờ Hoàng Thành Thăng Long

Biểu tượng thần Bạch Mã trong đền

Đền Bạch Mã phố Hàng Buồm. Thời xưa thuộc phường Hà Khẩu, huyện Thọ Xương, tương truyền thời nhà Đường(thế kỷ thứ 9), đô hộ Cao Bền lập đền thờ thần Long Đỗ ở trên núi Nùng trong thành, coi như khí thiêng của sông Tô Lịch. Năm 1010,  vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về định đô ở thành Thăng Long, sử cũ chép lại, thần Long Đỗ hiện lên thành con ngựa trắng, giúp nhà vua đắp thành. Vua phong thần Long Đỗ làm Quốc Đô Định Bang Thành Hoàng Đại Vương(Thần của cả quốc gia, ở buổi đầu thời tự chủ), xây đền thờ ở phường Hà Khẩu, nên có tên là đền Bạch Mã.

Trong đền Bạch Mã, hàng chữ ở ngai thờ chính ghi tên vị thần được tôn sùng ở đây: Long Đỗ Thần Quân Quảng Lợi Bạch Mã Đại Vương. Chuyện xưa kể lại, vua Lý Thái Tổ  đắp thành Thăng Long, cứ đắp xong thành đất lại vỡ bung ra, vua sai người đi cầu đảo, chợt thấy con ngựa trắng từ trong đền ra, đi thành một vòng tròn lớn.Ngựa đi đến đâu có dấu vết đến đấy, cứ theo dấu chân ngựa đi đến đâu, cho đắp thành theo đến đó, thì thành không bị lở đất nữa. Vua bèn lập đền thờ ngài làm Thành Hoàng Thăng Long. Các triều sau cũng theo đấy phong làm Quảng Lợi Bạch Mã tối linh thượng đẳng thần.

Hiện trong đền có tượng thần Bạch Mã bằng gỗ, tượng ông Phỗng đứng bằng gỗ, tay dâng bình hương, cùng nhiều bài vị, sắc phong cổ…

Đền Thủ Lệ thờ Linh Lang Đại Vương

Đền Voi Phục Thủ Lệ

Miếu bia đá trong đền Voi Phục

Cổng thờ hai con voi phục trước cửa đền

Đền Thủ Lệ ở cuối phố Kim Mã.Thời xưa đền thuộc trại Thủ Lệ, huyện Vĩnh Thuận. Tương truyền Linh Lang là con vua Lý Thái Tông, hóa thân và hiển linh ở đây, dân lập đền thờ.

Vua Lý Thánh Tông xây dựng đền vào năm 1065,  thờ Linh Lang Đại Vương. Ngài là hoàng tử con vua Lý Thái Tông và Vương phi Hạc Nương. lúc mới sinh trước ngực hoàng tử có chùm sao Bắc Đẩu, lưng có 28 vị tinh tú xếp như vẩy rồng. Nhà vua đặt tên là Hoàng Lang. Tên vương tôn nhà Lý là hoàng tử Hoàng Chân. Hoàng tử có công đánh giặc Tống xâm lược nước Đại Việt thế kỷ XI, tiêu biểu là trận đánh thắng giặc trên sông Như Nguyệt(phòng tuyến sông Cầu, Bắc Ninh). Sau đó ngài về sống ở Thị Trại(Thủ Lệ) và hóa thân tại đây, được nhà vua sắc phong “Thượng Đẳng Phúc Thần”. Hiện nay cả nước có  269 đền thờ Linh Lang. Ngài được suy tôn Đức thánh Linh Lang.

Thời nhà Trần, Đức thánh đã hiển linh giúp tướng sĩ đánh tan 2 cuộc xâm lược nhà Nguyên Mông, ngài được vua Trần sắc phong “Bình Mông Vương Thượng Đẳng Thần”. Đến thời Lê Trung Hưng, Đức thánh cũng hiển linh, giúp vua Lê và tướng sĩ dẹp phản, được triều Lê sắc phong mỹ tự “Phối Đổng Thiên Địa, Vạn Cổ Lưu Truyền”.

Đình Kim Liên thờ thần Cao Sơn Đại Vương

Đình Kim Liên, Hà Nội

Hình mây tạo rồng đá trong đền Kim Liên

Bảng chữ Hán Nôm “ Đình trấn phía Nam”

Đình gọi là đình Cao Sơn, được xây dựng từ thế kỷ XVI, đình quay mặt hướng Nam. Đình có từ thời vua Lý Thái Tổ(vua Lý Công Uẩn) dời đô về Thăng Long. Ngay từ buổi đầu dựng đô, vua đã tìm niềm tin vào kinh thành bền vững, đặt các hướng đều có các vị phúc thần che trở, bảo vệ. Qua các tư liệu thư tịch, văn bia, sắc phong về di tích đều khẳng định đình Kim Liên nơi thờ thần Cao Sơn, một nhân vật quan trọng trong Điện Thần Cổ Việt. Theo văn bản cổ nhất có niên hiệu Hồng Thuận thứ 3(1510) có ghi di tích là Cao Sơn Đại Vương Thần Từ.

Bài minh bia đã ghi: “Cao Sơn lừng danh/ Vòi voi oai linh/ Hễ cần tất ứng/ Ban khắp ơn lành/ Gặp thời vận rủi/ Trời sinh thánh minh…”.

Đền Quán Thánh thờ Huyền Thiên Trấn Vũ

Khách du lịch quốc tế thăm đền Quán Thánh, Hà Nội

Trong đền Quán Thánh

Tượng Huyền Thiên Trấn Vũ, đồng đen trong đền

Năm 1010, khi xây thành Thăng Long, vua Lý Thái Tổ cho xây quán thờ thần Huyền Thiên Đế trấn giữ phương Bắc thành Thăng Long, gọi là Trấn Võ quán, sau đổi thành đền Quán Thánh. Năm 1677, năm thứ 2 đời Lê Hy Tông, năm Trịnh Tạc(1657-1682), sau khi đánh thắng nhà Mạc trở vể, cho trung tu và đúc tượng đồng Trấn Vũ cao 3,96m, nặng 4000kg(đúc năm Đinh Tỵ 1677).

Theo sách sử cũ và truyền thuyết dân gian xác nhận, đền được xây dựng sau khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long(năm 1010), tên gọi là Trấn Vũ quán, đến thời Lê Thánh Tông đền được dời ra vị trí hiện nay(phía tây bắc thành Thăng Long xưa).

Về kiến trúc, đền Quán Thánh có quy mô bề thế, mang phong cách kiến trúc, nghệ thuật thế kỷ 19. Theo thần trục đạo của di tích, ngoài cùng là nghi môn tú trụ, tiếp đến là gác chuông treo quả chuông đúc vào năm Đinh Tỵ đời Lê Hy Tông(1677), phía trong là Đại bái và Hậu cung. Hai bên tả, hữu tòa Đại bái có treo biển “ Đề châu Vũ quán” do vua Thiệu Trị đề, và chiếc Khánh đồng đúc  thời Tây Sơn.

Pho tượng Huyền Thiên Trấn Vũ là bảo vật quốc gia( Thủ tướng Chính phủ công nhận theo quyết định số 24966/ QĐ-TT, ngày 22-12-2016).

Theo quan niệm dân gian từ ngàn xưa, Tứ trấn thành Thăng Long trấn giữ ở 4 mặt hướng Đông-Tây-Nam-Bắc, được 4 vị thánh, thần linh che trở, bảo vệ và phù hộ sẽ giúp cho thành Thăng Long vững chắc và trường tồn mãi mãi, mùa màng được mùa bội thu, con cháu đầy đàn, khỏe mạnh, cuộc sống người dân hạnh phúc.

 Ngày nay, vào đầu mùa xuân, năm mới và những ngày Hội đền, đình Tứ trấn thành Thăng Long, nối tiếp truyền thống của ông cha, các thế thệ con cháu Thăng Long-Hà Nội vẫn đến đền, đình làm lễ thành kính dâng hương các vị thánh, thần linh, cầu mong một năm mới hạnh phúc và bình an…

                                                                                                   Hải Thanh 

Thông báo